Khung đạo đức AI quốc gia: Nền tảng cho ứng dụng trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm

Bộ Khoa học và Công nghệ vừa ban hành Thông tư số 05/2026/TT-BKHCN ngày 10/3/2026 về Khung đạo đức trí tuệ nhân tạo (AI) quốc gia, nhằm định hướng việc nghiên cứu, phát triển, triển khai và sử dụng AI tại Việt Nam theo hướng an toàn, có trách nhiệm và vì lợi ích con người. 

Phạm vi áp dụng rộng rãi: Thông tư áp dụng đối với các cơ quan nhà nước, tổ chức, cá nhân tham gia vào quá trình phát triển, cung cấp, triển khai hoặc sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo phục vụ quản lý nhà nước và cung cấp dịch vụ công. Đồng thời, các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước hoạt động AI tại Việt Nam cũng được khuyến khích áp dụng. 

04 nguyên tắc cốt lõi của Khung đạo đức AI

Khung đạo đức trí tuệ nhân tạo quốc gia được xây dựng dựa trên 04 nhóm nguyên tắc quan trọng:

1. Bảo đảm an toàn, độ tin cậy và không gây hại đến tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm và đời sống tinh thần của con người

Các hệ thống AI phải được thiết kế an toàn ngay từ đầu, có cơ chế kiểm soát của con người, đảm bảo chất lượng, khả năng ứng phó rủi ro và bảo mật thông tin.

2. Tôn trọng quyền con người, quyền công dân, bảo đảm công bằng và minh bạch và không phân biệt đối xử trong phát triển và sử dụng trí tuệ nhân tạo.

AI phải được phát triển và sử dụng trên cơ sở tôn trọng quyền riêng tư, dữ liệu cá nhân, tự do ý chí, quyền tiếp cận thông tin, không phân biệt đối xử; đồng thời bảo đảm tính minh bạch và khả năng giải trình và trách nhiệm giải trình.

3. Thúc đẩy hạnh phúc, thịnh vượng và sự phát triển bền vững của con người, cộng đồng và xã hội

Các hệ thống AI cần tạo ra giá trị cho cộng đồng, góp phần thu hẹp khoảng cách số giữa các vùng miền, bảo vệ môi trường và tôn trọng các giá trị văn hóa xã hội.

4. Khuyến khích đổi mới sáng tạo và trách nhiệm xã hội trong nghiên cứu, phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo

Khuyến khích nghiên cứu, ứng dụng AI một cách có trách nhiệm, đồng thời nâng cao năng lực, tăng cường hợp tác trong nước và quốc tế. 

Một điểm đáng chú ý là Thông tư kèm theo mẫu phiếu tự đánh giá tuân thủ, giúp các cơ quan, tổ chức chủ động rà soát mức độ đáp ứng các nguyên tắc đạo đức AI trong thực tiễn triển khai.

Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ chủ trì triển khai, xây dựng công cụ hỗ trợ đánh giá, đồng thời định kỳ rà soát, cập nhật Khung đạo đức AI phù hợp với sự phát triển của công nghệ và yêu cầu quản lý. 

Việc ban hành Khung đạo đức trí tuệ nhân tạo quốc gia là bước đi quan trọng nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý cho AI tại Việt Nam, góp phần: Nâng cao niềm tin của xã hội đối với công nghệ AI; Bảo vệ quyền và lợi ích của người dân; Thúc đẩy chuyển đổi số an toàn, bền vững; Tăng cường hội nhập với các tiêu chuẩn quốc tế.

Thông tư có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký.

Hoa Sim